सेयर बजारमा ट्रेडिङ गर्दा धेरैजसो लगानीकर्ता मूल्य कहाँ पुग्छ भन्ने अनुमानमा केन्द्रित हुन्छन्। तर प्राविधिक विश्लेषणको आधारभूत कुरा भने बजार कुन दिशामा अघि बढिरहेको छ भन्ने पहिचान गर्नु हो। यही दिशालाई ट्रेन्ड भनिन्छ।
बजारको ट्रेन्ड नबुझी गरिएको ट्रेडिङ अनुमानमा आधारित हुन सक्छ। बढिरहेको बजारमा “अब धेरै बढिसक्यो, घट्छ होला” भनेर हतारमा बिक्री गर्ने वा घटिरहेको बजारमा “अब धेरै घटिसक्यो, बढ्छ होला” भन्दै खरिद गर्ने निर्णय जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। त्यसैले प्राविधिक विश्लेषणमा प्रचलित भनाइ छ—“Trend is your friend until it ends.”
ट्रेन्ड भनेको के हो?
सरल भाषामा कुनै सेयर वा बजारको मूल्य निश्चित दिशामा निरन्तर अघि बढ्ने प्रवृत्तिलाई ट्रेन्ड भनिन्छ। बजारमा मुख्यतः तीन प्रकारका ट्रेन्ड देखिन्छन्—बुलिस, बेरिस र साइडवेज।
बुलिस ट्रेन्डमा मूल्यले क्रमशः नयाँ–नयाँ उच्च बिन्दु बनाउँदै जान्छ। मूल्य केही तल झरे पनि अघिल्लो लोभन्दा माथि नै अर्को लो बनाउने प्रयास गर्छ। यसलाई Higher High (HH) र Higher Low (HL) को संरचना भनिन्छ।
यसको ठीक विपरीत बेरिस ट्रेन्डमा मूल्यले अघिल्लो उच्च बिन्दुभन्दा तल नयाँ हाई र अघिल्लो लोभन्दा तल नयाँ लो बनाउँदै जान्छ। अर्थात् बजारमा Lower High (LH) र Lower Low (LL) को शृंखला देखिन्छ।
अर्कोतर्फ, चार्टमा Higher High, Higher Low, Lower High र Lower Low मिश्रित रूपमा देखिएमा बजार स्पष्ट दिशामा नभई साइडवेज चलिरहेको हुन सक्छ।
बुलिस ट्रेन्ड कसरी पहिचान गर्ने?
मूल्यले लगातार नयाँ हाई बनाउँदै गएको छ र प्रत्येक करेक्सनमा अघिल्लो लोभन्दा माथि नै अर्को लो बनिरहेको छ भने त्यहाँ बुलिस संरचना रहेको बुझ्न सकिन्छ।
उदाहरणका रूपमा, मूल्यले एउटा हाई बनाएपछि करेक्सन गर्यो। तर अघिल्लो लोभन्दा माथि नै रोकिएर पुनः बढ्यो र पुरानो हाईभन्दा माथि नयाँ हाई बनायो भने बजारले Higher High र Higher Low को संरचना बनाइरहेको हुन्छ।
यस्तो अवस्थामा Higher Low बनेको क्षेत्रमा सम्भावित खरिद अवसर खोज्न सकिन्छ। त्यसपछि क्यान्डलस्टिक प्याटर्न, चार्ट प्याटर्न, फ्र्याक्टल वा अन्य मूल्य संकेतमार्फत बजार पुनः माथि जान खोजेको पुष्टि गर्न सकिन्छ।
अर्थात् बुलिस ट्रेन्डमा बजारको बहावसँगै अघि बढ्ने रणनीति बढी महत्वपूर्ण हुन्छ।
बेरिस ट्रेन्डमा के हेर्ने?
बेरिस ट्रेन्डमा मूल्यले लगातार Lower Low र Lower High बनाउँदै जान्छ।
कुनै सेयरको अघिल्लो Higher Low भत्किएर मूल्यले नयाँ Lower Low बनाउन थाल्यो भने पुरानो बुलिस संरचना कमजोर भएको संकेत हुन सक्छ। त्यसपछि मूल्य केही माथि फर्किए पनि अघिल्लो हाईभन्दा तल नै रोकिएर पुनः बेरिस संकेत देखिएमा बजारमा बेरिस संरचना बलियो हुँदै गएको बुझ्न सकिन्छ।
यस्तो अवस्थामा होल्ड गरिरहेको पोजिसन छ भने जोखिम व्यवस्थापन र एक्जिटबारे सोच्नुपर्ने हुन सक्छ। सर्ट सेलिङको सुविधा भएको बजारमा Lower High बाट बेरिस मुभ समात्ने रणनीति पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ।
साइडवेज बजारमा किन निर्णय गर्न कठिन हुन्छ?
बजार न स्पष्ट रूपमा माथि जान्छ, न तल। केही समय माथि गएपछि फेरि तल आउने र निश्चित रेन्जभित्रै घुमिरहने अवस्थालाई साइडवेज बजार भनिन्छ।
यस्तो बजारमा स्पष्ट बुलिस वा बेरिस संरचना नबन्ने भएकाले ट्रेडरलाई निर्णय लिन कठिन हुन सक्छ। तर साइडवेज बजार र नन–ट्रेडेबल चार्ट भने एउटै कुरा होइनन्।
यदि मूल्य सपोर्ट र रेजिस्टेन्सबीच पर्याप्त रूपमा तलमाथि भइरहेको छ भने साइडवेज बजारमा पनि Range-bound Trading गर्न सकिन्छ। तर मूल्य लामो समयसम्म अत्यन्तै साँघुरो रेन्जमा अड्किएको छ र उल्लेखनीय मुभ छैन भने त्यस्तो चार्ट ट्रेडिङका लागि आकर्षक नहुन सक्छ।
Range-bound Trading भनेको के हो?
साइडवेज बजारमा मूल्य सामान्यतया निश्चित रेन्जभित्र चलिरहेको हुन्छ। यस्तो अवस्थामा तल्लो रेन्जलाई Support र माथिल्लो रेन्जलाई Resistance का रूपमा हेर्न सकिन्छ।
मूल्य सपोर्ट क्षेत्रमा पुगेर फर्कने संकेत देखिएमा खरिदको अवसर खोज्न सकिन्छ। त्यस्तै, रेजिस्टेन्स क्षेत्रमा पुग्दा बिक्रीको अवसर खोज्ने रणनीतिलाई Range-bound Trading भनिन्छ।
तर मूल्य सपोर्ट वा रेजिस्टेन्समा पुग्दैमा मात्रै ट्रेड गर्नु उचित हुँदैन। त्यहाँबाट वास्तवमै फर्कने संकेत देखिएको छ कि छैन भन्ने कुरा पनि हेर्नुपर्छ।
Breakout Trading कसरी फरक हुन्छ?
बजार सधैँ एउटै रेन्जमा सीमित रहँदैन। लामो समयसम्म एउटा रेन्जमा चलेपछि मूल्यले उक्त रेन्जलाई माथि वा तलतिर तोड्न सक्छ।
मूल्यले माथिल्लो रेजिस्टेन्स तोडेर स्पष्ट रूपमा माथि जान थालेमा त्यसलाई Upside Breakout भनिन्छ। यस्तो अवस्थामा खरिदको सम्भावना खोज्न सकिन्छ।
त्यसको विपरीत, तल्लो सपोर्ट तोडेर मूल्य तलतिर गएमा Downside Breakout हुन सक्छ। रेन्जबाट यस्तो ब्रेकपछि गरिने ट्रेडलाई Breakout Trading भनिन्छ।
क्यान्डलस्टिकबाट ट्रेन्ड परिवर्तन कसरी बुझ्ने?
ट्रेन्ड पहिचान गर्न क्यान्डलस्टिक पनि महत्वपूर्ण हुन्छ। एउटा क्यान्डल मुख्यतः Open, High, Low र Close (OHLC) चार मूल्यबाट बनेको हुन्छ।
क्यान्डलको बीचको मोटो भागलाई Body भनिन्छ। Open र Close बीचको अन्तर ठूलो भए Body लामो हुन्छ भने यी दुई मूल्य एकअर्काको नजिक भए Body सानो हुन्छ।
Body भन्दा माथिको भागलाई Upper Shadow/Wick र तलको भागलाई Lower Shadow/Wick भनिन्छ। कुनै क्यान्डलमा Body अत्यन्तै सानो वा लगभग नभएको अवस्थामा Doji जस्तो संरचना देखिन सक्छ।
Doji सामान्यतया बजारमा Buyer र Seller मध्ये कसैको पनि स्पष्ट नियन्त्रण नभएको वा Indecision देखिएको अवस्थासँग जोडिन्छ। त्यसैले सानो क्यान्डल वा Doji देखिँदैमा बजार तत्काल उल्टिन्छ भनेर निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन।
Heikin Ashi ले ट्रेन्ड बुझ्न कसरी सहयोग गर्छ?
क्यान्डलस्टिकको अर्को उपयोगी विधि Heikin Ashi हो। सामान्य क्यान्डलस्टिकले मुख्यतः वर्तमान अवधिको मूल्य प्रयोग गर्छ भने Heikin Ashi ले अघिल्लो अवधिको मूल्यसँग सम्बन्धित औसतलाई समेत प्रयोग गर्ने भएकाले चार्टलाई तुलनात्मक रूपमा स्मुथ देखाउन सक्छ।
यसले बजारको ट्रेन्ड पहिचान गर्न सुरुवाती चरणका ट्रेडरलाई केही सहज बनाउन सक्छ। लगातार हरियो Heikin Ashi क्यान्डलले बुलिस मुभको संकेत दिन सक्छ भने रातो क्यान्डलले बेरिस मुभतर्फ संकेत गर्न सक्छ।
तर Heikin Ashi लाई मात्र आधार बनाएर ट्रेडिङ निर्णय गर्नुको सट्टा अन्य मूल्य संकेत र ट्रेन्डसँग मिलाएर हेर्नु बढी उपयुक्त हुन्छ। विशेषगरी क्यान्डलको आकार सानो हुँदै जाँदा बजारमा अनिश्चितता बढेको हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा केही समय Wait and Watch गर्नु उपयुक्त हुन सक्छ।
NEPSE को ट्रेन्ड हेर्दा Time Frame किन महत्वपूर्ण छ?
ट्रेन्ड कुन Time Frame मा चार्ट हेरिएको छ भन्ने कुरामा पनि निर्भर हुन्छ। एउटै सेयर Daily Chart मा बेरिस देखिए पनि Weekly वा Monthly Chart मा फरक संरचना हुन सक्छ।
प्राविधिक विश्लेषणमा बजारको चाललाई सामान्यतः तीन तहमा बुझ्न सकिन्छ।
Primary Trend: ठूलो Time Frame, विशेषगरी Monthly Chart मा बजारको मुख्य दिशा हेर्न सकिन्छ।
Secondary Movement: Weekly Chart मा देखिने चाललाई प्राथमिक ट्रेन्डभित्रको Secondary Reaction का रूपमा हेर्न सकिन्छ। यस्तो मुभ केही हप्तादेखि केही महिनासम्म प्रभावकारी हुन सक्छ।
Minor Movement: Daily वा त्यसभन्दा सानो Time Frame मा देखिने चाललाई Minor Movement वा Market Noise का रूपमा बुझ्न सकिन्छ। यसको प्रभाव सामान्यतया केही दिनदेखि केही हप्तासम्म सीमित हुन सक्छ।
त्यसैले Daily Chart मा बेरिस देखिँदैमा कम्पनी लामो समयसम्म बेरिस हुन्छ भन्ने हुँदैन। तर Monthly, Weekly र Daily तीनै Time Frame मा एउटै दिशाको संरचना देखिएमा तुलनात्मक रूपमा बलियो ट्रेन्डको संकेत मिल्न सक्छ।
ट्रेडरले चार्ट खोल्दा सबैभन्दा पहिले के हेर्ने?
ट्रेडिङका लागि चार्ट खोल्नेबित्तिकै इन्डिकेटरहरूको लामो सूची हेर्नुभन्दा पहिले चार्टको आधारभूत संरचना बुझ्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
सबैभन्दा पहिले प्रश्न हुनुपर्छ—यो चार्ट अहिले ट्रेडेबल छ कि नन–ट्रेडेबल?
यदि चार्टमा पर्याप्त मुभ छ, मूल्य लयसँग माथि र तल चलिरहेको छ र स्पष्ट संरचना बनेको छ भने त्यसलाई ट्रेडिङका लागि विचार गर्न सकिन्छ।
त्यसपछि अर्को प्रश्न हुन्छ—कुन ट्रेन्डमा छ?
बुलिस छ भने Trend Continuation Strategy, साइडवेज छ भने Range-bound Strategy र रेन्जबाट स्पष्ट Breakout भएको छ भने Breakout Strategy बारे सोच्न सकिन्छ।
ट्रेडिङमा ट्रेन्ड किन महत्वपूर्ण छ?
सेयर बजारमा ट्रेडिङ गर्दा हुने ठूलो गल्तीमध्ये एउटा बजारको ट्रेन्डलाई बेवास्ता गर्नु हो।
बुलिस बजारमा मूल्य धेरै बढिसक्यो भन्दै लगातार बिक्रीतर्फ सोच्नु र बेरिस बजारमा धेरै घटिसक्यो भन्दै लगातार खरिद गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ। बजारको प्रवृत्ति नदीको बहावजस्तै हो। नदी जुन दिशामा बगिरहेको छ, त्यही दिशामा अघि बढ्न सजिलो हुन्छ; बहावको विपरीत जान खोज्दा संघर्ष बढी हुन्छ।
त्यसैले “Trend is your friend until it ends.” भन्ने भनाइ प्राविधिक विश्लेषणमा निकै महत्वपूर्ण मानिन्छ।
तर यसको अर्थ बजार सधैँ एउटै दिशामा अघि बढ्छ भन्ने होइन। ट्रेन्ड परिवर्तन पनि हुन्छ। त्यसैले पुरानो ट्रेन्डलाई अन्धाधुन्ध पछ्याउनुको सट्टा त्यसको संरचना भत्किएको छ कि छैन भन्ने कुरा निरन्तर हेर्नुपर्छ।
निष्कर्ष
सेयर बजारमा ट्रेडिङका लागि सबैभन्दा पहिले जटिल इन्डिकेटरभन्दा चार्ट ट्रेडेबल छ कि छैन, कुन ट्रेन्डमा छ र कुन Time Frame को ट्रेन्ड हो भन्ने कुरा बुझ्न आवश्यक हुन्छ।
बुलिस बजारमा Higher High र Higher Low, बेरिस बजारमा Lower High र Lower Low तथा साइडवेज बजारमा मिश्रित संरचना पहिचान गर्न सके बजारको आधारभूत दिशा बुझ्न सहज हुन्छ।
त्यसपछि क्यान्डलस्टिक, चार्ट प्याटर्न, फ्र्याक्टल तथा आवश्यक परे अन्य इन्डिकेटरबाट प्रवेश र निकासका संकेत खोज्न सकिन्छ। बजारमा तत्काल नाफा कमाउने हतारभन्दा सही संरचना पर्खने धैर्यता र जोखिम व्यवस्थापन बढी महत्वपूर्ण हुन्छ।
यसरी हेर्दा प्राविधिक विश्लेषणको पहिलो पाठ जटिल इन्डिकेटर होइन—बजार कुन दिशामा गइरहेको छ भन्ने सही रूपमा बुझ्नु हो।
लर्न टेक्निकल एनालाइसिस फ्रम भेरी बेसिक, कम्प्लिट ट्युटोरियल डे १ [भिडियोसहित]
प्रतिकृया