उद्यमी प्रभुलाल अधिकारीले सेयर बजारमा सफल लगानीका लागि कम्पनीको बजार मूल्यभन्दा त्यसको वास्तविक व्यवसाय, वित्तीय अवस्था, व्यवस्थापन क्षमता र भविष्यमा आम्दानी बढाउने सम्भावनालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताएका छन्। छोटो समयमै नाफा कमाउने उद्देश्य राख्नुभन्दा दीर्घकालीन सोचका साथ कम्पनी छनोट गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।
बजारको चिरफारको प्रिमियम पोडकास्टमा कुराकानी गर्दै अधिकारीले आफूले करिब २२ वर्षअघि पुँजी बजारबाट लगानी यात्रा सुरु गरेको जानकारी दिए। हाल जलविद्युत्, सिमेन्ट, रियल इस्टेट र हस्पिटालिटीलगायतका क्षेत्रमा संलग्न उनी सिद्धार्थ केबलकारका प्रबन्ध निर्देशकसमेत हुन्।
अधिकारीका अनुसार सेयर खरिद गर्नुअघि कम्पनीले कस्तो व्यवसाय गरिरहेको छ, भविष्यमा कति आम्दानी गर्न सक्छ र त्यसको नेतृत्व कसले गरिरहेको छ भन्ने विषयमा स्पष्ट हुनुपर्छ। कम्पनीको वित्तीय विवरण, व्यवस्थापनको क्षमता र व्यवसाय विस्तारको सम्भावना अध्ययन नगरी अरूको सल्लाहमा सेयर खरिद गर्दा जोखिम बढ्न सक्छ।
उनले सेयर बजारलाई केवल सेयर किनबेच गरेर नाफा कमाउने माध्यमका रूपमा मात्र नबुझी व्यवसायमा लगानी गर्ने अवसरका रूपमा लिनुपर्ने बताए। आफूले लगानी गरेको कम्पनीको व्यवसायबारे राम्रो जानकारी भए बजारमा उतारचढाव आउँदा पनि उपयुक्त निर्णय लिन सहज हुने उनको भनाइ छ।
कम्पनीको मुख्य व्यवसायसँगै अन्य लगानी पनि हेर्नुपर्छ
Ads
अधिकारीले कम्पनीको मूल्याङ्कन गर्दा त्यसले सञ्चालन गरिरहेको मुख्य व्यवसायका साथै अन्य कम्पनी र परियोजनामा गरेको लगानीलाई पनि महत्त्व दिनुपर्ने बताएका छन्।
यस सन्दर्भमा उनले घलेम्दी हाइड्रोपावरको उदाहरण दिँदै कम्पनीको आफ्नै जलविद्युत् आयोजनाबाहेक अन्य परियोजनामा रहेको लगानी पनि मूल्याङ्कनका लागि महत्त्वपूर्ण हुन सक्ने बताए। राधि विद्युत्, बुटवल पावर कम्पनी (बीपीसी) र सीएचडीसीजस्ता कम्पनीको बजार मूल्यमा समेत तिनको लगानी रहेका अन्य कम्पनी तथा परियोजनाको अवस्थाले प्रभाव पार्न सक्ने उनको भनाइ छ।
त्यसैले कम्पनीको नाम वा सेयरको बजार मूल्य हेरेकै भरमा लगानीको निर्णय लिन नहुने उनले बताए। कम्पनीले कहाँ र कति लगानी गरेको छ, ती लगानीको सम्भावना कस्तो छ र भविष्यमा त्यसबाट कस्तो प्रतिफल प्राप्त हुन सक्छ भन्ने विषयमा अध्ययन गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।
नाफाको सम्भावनासँगै जोखिम व्यवस्थापनमा जोड
सेयर बजारमा लगानी गर्दा सम्भावित नाफा मात्र नभई हुन सक्ने जोखिमबारे पनि पहिल्यै विचार गर्नुपर्ने अधिकारीले बताएका छन्। लगानी गरेको कम्पनीको मूल्य घट्न सक्ने अवस्था र आवश्यक परे लगानीबाट बाहिरिने विकल्पबारे समेत योजना बनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ।
उनका अनुसार सेयरको मूल्य घट्नेबित्तिकै हतारमा बेच्ने वा मूल्य बढ्नेबित्तिकै थप अध्ययन नगरी खरिद गर्ने प्रवृत्तिले लगानीकर्तालाई समस्यामा पार्न सक्छ। बजारको तत्कालीन उतारचढावभन्दा कम्पनीको दीर्घकालीन सम्भावनाबारे गरिएको आफ्नै अध्ययन र निष्कर्षका आधारमा निर्णय लिनुपर्ने उनले बताए।
अधिकारीले आफ्नो लगानी यात्रामा अहिलेसम्म घाटा नबेहोरेको दाबीसमेत गरेका छन्। कम्पनीको मूल्याङ्कन, लगानीका अवसर पहिचान र उपयुक्त समयमा निर्णय लिन सक्नुलाई उनले आफ्नो लगानी यात्राका महत्त्वपूर्ण पक्षका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
नेपालको पुँजी बजारमा अवसर देख्छन् अधिकारी
अधिकारीले नेपालको पुँजी बजारमा अझै ठूलो सम्भावना रहेको बताएका छन्। बजारमा लगानीकर्ताको सहभागिता बढ्दै गएको र आगामी दिनमा देशभित्रका व्यवसाय विस्तार हुँदै जाँदा पुँजी बजारले पनि त्यसबाट लाभ लिन सक्ने उनको धारणा छ।
उनले जलविद्युत्, बैंकिङ, बिमा र सिमेन्टलगायतका क्षेत्रमा लगानीका अवसर हुन सक्ने बताए। यद्यपि, कुनै एउटा क्षेत्रलाई मात्र आकर्षक ठानेर लगानी गर्नुभन्दा त्यस क्षेत्रभित्रका कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था, व्यवसाय र भविष्यको सम्भावना छुट्टाछुट्टै अध्ययन गर्नुपर्ने उनको सुझाव छ।
लगानीकर्ताले आफूले बुझ्ने व्यवसायलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने र कम्पनीको दीर्घकालीन भविष्यलाई ध्यानमा राखेर निर्णय लिनुपर्ने अधिकारीको भनाइ छ। बजारमा फैलिने हल्ला वा अरूको सिफारिसका आधारमा सेयर खरिद गर्नुभन्दा आफ्नै अध्ययन र विश्लेषणमा भर पर्नुपर्ने उनले बताए।
उनले लगानीकर्तालाई धैर्य गर्न र उपयुक्त अवसरको प्रतीक्षा गर्नसमेत सुझाव दिएका छन्। पैसा हातमा हुनु पनि लगानीको एउटा अवसर भएको उल्लेख गर्दै उनले हरेक समयमा सेयर किनिहाल्नुपर्छ भन्ने सोचबाट टाढा रहनुपर्ने बताएका छन्।
प्रतिकृया