Ads

क्यापिटल म्याक्स सेक्युरिटिजका कार्यकारी अध्यक्ष तथा प्राविधिक विश्लेषक अतितलाल श्रेष्ठले नेपालको सेयर बजारमा आगामी दिनमा राम्रो र्‍याली आउने सम्भावना रहेको बताएका छन्। पछिल्लो समय सरकारका पुँजी बजारसम्बन्धी नीति, घट्दो ब्याजदर, मार्जिन लेन्डिङको विस्तार र नियामकीय सुधारले बजारमा नयाँ माग सिर्जना गर्ने आधार तयार भइरहेको उनको भनाइ छ।

लामो समयदेखि बजार साइडवेजमा रहेकाले छोटो अवधिको उतारचढावलाई मात्र आधार बनाएर बजारको दीर्घकालीन दिशाबारे निष्कर्ष निकाल्न हतार गर्न नहुने श्रेष्ठले बताए।

Ads

२१ बुँदे कार्ययोजनाले बढाएको थियो आशावाद

अर्थ मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको २१ बुँदे कार्ययोजनापछि आफूले सामाजिक सञ्जालमा बजारमा ‘सोरनिङ बुल’ सुरु हुने संकेत देखेको उल्लेख गरेका श्रेष्ठले त्यतिबेलाको आफ्नो धारणा भावनात्मक नभएको बताए।

उनका अनुसार सरकारले लगानीकर्ताको अपेक्षाभन्दा बढी सुविधा र सुधारको प्रतिबद्धता देखाएको थियो। विशेषगरी पुँजीगत लाभकर घटाउने विषयलाई उनले महत्वपूर्ण मानेका छन्।

Ads

विश्वका धेरै देशको तुलनामा नेपालमा सेयर बजारसम्बन्धी करको दर कम हुने दिशामा सरकार अघि बढेको उनको भनाइ छ। प्रस्तावित करसम्बन्धी व्यवस्थाले लगानीकर्ताको मनोबल बढाउन सक्ने उनले बताए।

तर नीति घोषणा हुँदैमा त्यसको प्रभाव तत्काल बजारमा देखिन नसक्ने भन्दै उनले त्यसका लागि केही समय लाग्ने स्पष्ट पारे।

एक महिनाको बजार प्रदर्शनबाट निष्कर्ष निकाल्न नहुने

२१ बुँदे कार्ययोजना सार्वजनिक हुँदा नेप्से करिब २ हजार ५८० बिन्दुको आसपास रहेको र अहिले २ हजार ५६० आसपास झरेको अवस्थालाई देखाउँदै बजारले अपेक्षित प्रतिक्रिया नदिएको निष्कर्ष निकाल्न नहुने श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार अहिलेको अवस्था बजार अर्को चरणको वृद्धिका लागि तयारी भइरहेको अवस्था पनि हुन सक्छ।

असोज–कात्तिकको मौसमी प्रभावलाई पनि बजार विश्लेषण गर्दा ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ छ। दशैंको समयमा लगानीकर्ताको प्राथमिकता सेयर खरिदभन्दा चाडपर्वतर्फ जाने भएकाले तत्काल ठूलो माग नआउन सक्ने उनले बताए।

तर चाडपर्वपछि लगानीकर्ता पुनः बजारमा फर्किँदा ब्याजदर, सेयरको प्रतिफल र नयाँ लगानीका अवसरले बजारमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्ने उनको अपेक्षा छ।

मार्जिन लेन्डिङले बढाउन सक्छ खरिद क्षमता

श्रेष्ठले पछिल्लो समय विस्तार भइरहेको मार्जिन लेन्डिङलाई बजारका लागि महत्वपूर्ण तयारीका रूपमा हेरेका छन्।

उनका अनुसार मार्जिन लेन्डिङले लगानीकर्तालाई आफ्नो सम्पूर्ण रकम तत्काल प्रयोग नगरी बढी एक्सपोजर लिन सुविधा दिन्छ। यसले लगानीकर्ताको तरलता व्यवस्थापनमा समेत सहयोग पुर्‍याउन सक्छ।

उदाहरण दिँदै उनले १ करोड रुपैयाँसम्म लगानी गर्न चाहने लगानीकर्ताले निश्चित मार्जिन राखेर बाँकी रकम ऋणका रूपमा प्रयोग गर्न सक्ने बताए। प्रयोग गरिएको रकममा मात्र ब्याज लाग्ने भएकाले आवश्यकताअनुसार रकम परिचालन गर्न सकिने उनको भनाइ छ।

यसले लगानीकर्ताको खरिद क्षमता बढाउनुका साथै बजारमा समग्र माग सिर्जना गर्न सहयोग गर्ने उनले बताए।

ब्रोकरको जोखिम व्यवस्थापनमा पनि मार्जिन लेन्डिङ महत्वपूर्ण

मार्जिन लेन्डिङको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष जोखिम व्यवस्थापन रहेको श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार अनौपचारिक रूपमा उधारो कारोबार हुने अवस्थाले ब्रोकरलाई ठूलो जोखिममा पार्न सक्छ। लगानीकर्ताले ठूलो रकमको कारोबार गरेर सम्पर्कविहीन भएको अवस्थामा त्यसको वित्तीय जोखिम ब्रोकरमै आउन सक्ने उनको भनाइ छ।

मार्जिन लेन्डिङको व्यवस्थित प्रणालीले लगानीकर्ता र ब्रोकर दुवैको जोखिमलाई निश्चित संरचनाभित्र राख्न सहयोग गर्ने उनले बताए।

ब्रोकर व्यवसायमा आम्दानीभन्दा जोखिमको आकार ठूलो हुन सक्ने भएकाले जोखिम न्यूनीकरणलाई पहिलो प्राथमिकता दिनुपर्ने श्रेष्ठको धारणा छ।

१ प्रतिशतभन्दा बढी सेयर बिक्रीसम्बन्धी व्यवस्था अस्पष्ट

हाल चर्चामा रहेको १ प्रतिशतभन्दा बढी सेयर बिक्रीसम्बन्धी व्यवस्थाले बजारमा अन्योल सिर्जना गरेको श्रेष्ठले बताए।

उनका अनुसार यस्तो व्यवस्था वास्तविक संस्थापक वा प्रभावशाली प्रमोटरले ठूलो परिमाणमा सेयर बिक्री गर्दा लगानीकर्तालाई पूर्वसूचना दिने उद्देश्यमा केन्द्रित हुनुपर्ने हो।

तर ‘आधारभूत सेयरधनी’ भन्ने शब्दावलीका कारण नियमित दोस्रो बजारमा कारोबार गर्ने खुद्रा लगानीकर्ता समेत प्रभावित हुन सक्ने अवस्था देखिएको उनले बताए।

विभिन्न ब्रोकरमार्फत एउटै कम्पनीको ठूलो परिमाणमा सेयर खरिद गर्ने लगानीकर्ताको कुल होल्डिङ कसरी ट्र्याक गर्ने भन्ने व्यावहारिक समस्या पनि रहेको उनले उल्लेख गरे।

यस्तो अस्पष्टताले लगानीकर्ताको सेयर खरिद तथा बिक्रीको निर्णयमै असर पार्न सक्ने उनको भनाइ छ।

प्रमोटरको ठूलो बिक्रीमा डिस्क्लोजर आवश्यक

प्रमोटर वा संस्थापकले ठूलो परिमाणमा सेयर बिक्री गर्दा त्यसबारे लगानीकर्तालाई जानकारी गराउने व्यवस्था आवश्यक रहेको श्रेष्ठले बताए।

कुनै प्रमोटरले लाखौँ कित्ता सेयर बजारमा बिक्री गर्दा त्यसबारे लगानीकर्तालाई समयमै जानकारी हुनुपर्ने उनको भनाइ छ। तर नियमित दोस्रो बजारबाट सेयर खरिद गर्ने खुद्रा लगानीकर्तालाई त्यही मापदण्डमा बाँध्नु उपयुक्त नहुने उनले बताए।

नियामक निकायले यस विषयमा सरोकारवालासँग छलफल गरेर व्यावहारिक समाधान निकाल्ने विश्वास पनि उनले व्यक्त गरे।

धितोपत्र बोर्डको सक्रियता सकारात्मक

श्रेष्ठले पछिल्लो समय नेपाल धितोपत्र बोर्डका अध्यक्षले देखाएको सक्रियतालाई सकारात्मक रूपमा लिएका छन्।

उनका अनुसार बोर्डले छोटो समयमा धेरै विषयमा काम अघि बढाएको छ। केही नीति तथा व्यवस्था व्यवहारिक नदेखिए पनि त्यसलाई सुधार गर्न नियामक तयार रहेको आफूलाई विश्वास रहेको उनले बताए।

सरोकारवालासँग छलफल गरेर नीति बनाउने अभ्यासले पुँजी बजारको विकासमा सहयोग गर्ने उनको भनाइ छ।

बजारमा नयाँ माग सिर्जना हुने आधार तयार

हालको बजारमा सबै कुरा नकारात्मक नरहेको श्रेष्ठले बताए। बैंकिङ ब्याजदर घट्नु, मार्जिन लेन्डिङ विस्तार हुनु र पुँजी बजारसम्बन्धी नीतिगत सुधार हुनु बजारमा नयाँ माग सिर्जना हुने आधार रहेको उनले बताए।

पछिल्लो २५–२६ महिनादेखि बजार साइडवेज रहेकाले लगानीकर्तामा निराशा देखिए पनि अहिलेको अवस्थालाई दीर्घकालीन अवसरका रूपमा हेर्नुपर्ने उनको धारणा छ।

‘मिसिङ टाइल सिन्ड्रोम’को उदाहरण दिँदै उनले बजारमा केही कमजोरी बाँकी रहे पनि ती सुधार हुँदै गएपछि समग्र संरचना बलियो बन्ने बताए।

‘सोरनिङ बुल’प्रति अझै आशावादी

श्रेष्ठले नेपालको सेयर बजारप्रति आफू अझै अत्यन्त आशावादी रहेको बताए।

सरकारको नीतिगत दिशा, तरलता, ब्याजदर र पुँजी बजार सुधारको वातावरणलाई हेर्दा बजारमा राम्रो चरण आउने सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ। त्यसका लागि राजनीतिक तथा नीतिगत स्थिरता भने आवश्यक हुने उनले बताए।

बजारबाट लगानीकर्ताले वर्षमा १०–१२ प्रतिशतसम्मको प्रतिफल प्राप्त गर्न सके पनि त्यसलाई राम्रो उपलब्धि मान्नुपर्ने श्रेष्ठले बताए। बजार सधैँ तीव्र गतिमा बढ्नुपर्ने आवश्यकता नरहेको उनको भनाइ छ।

‘रातारात धनी हुने’ मानसिकताबाट टाढा रहन आग्रह

श्रेष्ठले लगानीकर्तालाई बजारप्रति आशावादी रहँदा पनि जोखिम व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिन आग्रह गरेका छन्।

आफ्नो आम्दानी र भविष्यको कमाइले धान्न सक्ने मात्र जोखिम लिनुपर्ने उनको सुझाव छ। राति ढुक्कसँग सुत्न नसक्ने गरी ऋण वा जोखिम लिएर सेयर बजारमा प्रवेश गर्नु उपयुक्त नहुने उनले बताए।

लगानीकर्ताले आफ्नो निर्णयको जिम्मेवारी आफैँ लिनुपर्ने स्पष्ट पार्दै उनले भने, “नाफा कमाए पनि तपाईंकै, गुमाए पनि तपाईंकै। त्यसैले आफ्नो जोखिम आफैँ व्यवस्थापन गरेर सूचित निर्णय लिनुपर्छ,”