नेपालमा जलविद्युत क्षेत्रमा लगानीकर्ताहरूका लागि चुनौतीपूर्ण अवस्था देखिएको छ। बजारको चिरफारको प्रिमियम पोडकास्टमा स्वतन्त्र उर्जा उत्पादकहरुको संस्था ‘इप्पान’ का अध्यक्ष गणेश कार्कीले बताएअनुसार, नेप्सेमा सूचीबद्ध ९७ कम्पनीमध्ये ५९ कम्पनीहरूले अहिलेसम्म लगानीकर्तालाई कुनै लाभांश वितरण गर्न सकेका छैनन्। केही कम्पनीहरूले मात्र एक पटक मात्र लाभांश दिएका छन्।
उनका अनुसार, हाइड्रोपावर प्रोजेक्टहरू निजी क्षेत्रले निर्माण गरेपछि ३०–३५ वर्षको लाइसेन्स अवधि अन्तर्गत सञ्चालन गर्ने व्यवस्था छ र त्यसपछि पूर्ण स्वामित्व नेपाल सरकारमा हस्तान्तरण हुन्छ। यदि लगानीकर्ताले आईपिओ मार्फत निकासको सुविधा पाएका नहुन् भने, हाल आएका प्रोजेक्टमध्ये १० प्रतिशत मात्र सम्भावित रूपमा बजारमा आउँदैनथे।
कार्कीले पोडकास्टमा भने, “लगानीकर्ताले दीर्घकालीन दृष्टिले कम्पनीको वित्तीय अवस्था र ब्यालेन्ससिट हेरेर लगानी गर्नुपर्छ। आईपिओ रोक्ने वा न्यूनतम मापदण्ड तय गर्ने नीतिहरू बनाउनु आवश्यक छ तर यसले पुराना प्रोजेक्टहरूको अवमूल्यन हुनु हुँदैन।”
उनले सौर्य ऊर्जा क्षेत्रमा पनि वृद्धि भएको उल्लेख गर्दै भने, “सौर्य प्रोजेक्टहरू कम लागतमा छिटो निर्माण हुने भएकाले हाइड्रो परियोजनाहरूलाई प्रतिस्पर्धात्मक चुनौती दिन सक्छ। तर आधुनिक डिजाइन, पर्याप्त ट्रान्समिसन लाइन र सुरक्षित संरचना बनाइरहनुले नयाँ प्रोजेक्टहरूमा स्थिर प्रतिफलको सम्भावना बढाएको छ।”
कार्कीले ऊर्जा क्षेत्रमा नीति, ऐन र कानुनको पालना आवश्यक भएको भन्दै थपे, “ऊर्जा उपलब्ध नभए देशको उद्योग, कृषि, पर्यटन र रोजगारमा असर पर्छ। लगानीकर्ताले विश्वासका साथ लगानी गर्न सक्ने वातावरण बनाउनै पर्छ।”
प्रतिकृया