थोरै पूँजीमा सफल व्यवसायी बन्ने शुत्र [भिडियोसहित]

नेपालमा व्यवसाय गर्न कठिन रहेको र बजारमा पर्याप्त अवसर नभएको गुनासो सुनिने गरेको छ। तर, हस्पिटालिटी व्यवसायी सुदर्शन पौडेल भने नेपालमै अवसर खोजेर मेहनत गर्न सके सफल व्यवसाय निर्माण गर्न सकिने बताउँछन्। पछिल्लो करिब ६ वर्षमा उनले लभी गार्डेन, मोमोल्याण्ड, बिरयानी अड्डा र जिग्री सेकुवाजस्ता ब्रान्ड निर्माण गरेका छन्। अहिले उनी ‘बिग बनाना’ नामक नयाँ हस्पिटालिटी अवधारणामा पनि काम गरिरहेका छन्।

अस्ट्रेलियामा स्थायी बसोबासको सम्भावना हुँदाहुँदै नेपाल फर्किएका पौडेलले रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा आफ्नो अनुभव, सीप र बजारको मागलाई आधार बनाएर व्यवसाय विस्तार गरिरहेका छन्। उनको व्यवसायिक यात्राले पूँजी मात्रै व्यवसाय सफलताको आधार नभई सम्बन्धित क्षेत्रको ज्ञान, निरन्तरता, ग्राहकको प्रतिक्रिया र व्यवस्थापन पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण हुने देखाउँछ।

Ads

Ads

Ads

विदेशको नियमित जीवनभन्दा नेपालमा आफ्नै सपना पछ्याउने निर्णय

पौडेलले सानैदेखि हस्पिटालिटी क्षेत्रमा काम गर्ने रुचि राखेका थिए। नवलपरासीको बर्दघाटस्थित कौमुदेनी बोर्डिङ स्कुलबाट एसएलसी पूरा गरेपछि उनी होटल म्यानेजमेन्ट पढ्न काठमाडौं आए। उनले डनबस्को कलेजबाट प्लस टु र गेट कलेजबाट ब्याचलर इन होटल म्यानेजमेन्ट (बीएचएम) अध्ययन गरे।

पढाइपछि उनले होटल अन्नपूर्णमा इन्टर्नसिप गरे। फ्रन्ट अफिस र हाउसकिपिङमा काम गर्दा आफूलाई अपेक्षित सन्तुष्टि नमिलेपछि उनी फुड एन्ड बेभरेज (एफ एन्ड बी) क्षेत्रमा आकर्षित भए।

Ads

त्यसपछि उनले दुबईको जुमेरामा काम गरे, जहाँ सात महिनामै बढुवा भएको अनुभव पनि सुनाएका छन्। पछि कतारमा एफ एन्ड बी सुपरभाइजरका रूपमा काम गरे। विदेशमा काम गर्दै उनले सेवा, व्यवस्थापन र ग्राहकसँगको व्यवहारसम्बन्धी अनुभव हासिल गरे।

अस्ट्रेलिया पुगेपछि पनि उनले काम र अध्ययनलाई निरन्तरता दिए। तर, नियमित काम र दैनिक जीवनको एउटै ढाँचाले उनलाई विस्तारै एकनासको महसुस हुन थाल्यो। आफ्नो रुचि र व्यावसायिक सपना पूरा गर्न नेपालमै केही गर्न सकिने निष्कर्षमा पुगेपछि उनी नेपाल फर्किए।

पौडेलका अनुसार विदेशमा आफू धेरैमध्ये एक कर्मचारीका रूपमा रहन सक्ने भए पनि नेपालमा आफ्नो सीप र अनुभव प्रयोग गरेर छुट्टै पहिचान बनाउन सकिने सम्भावना थियो। त्यसैले उनले नेपाल फर्किएर आफ्नै व्यवसाय निर्माण गर्ने निर्णय गरे।

सीमित पूँजीबाट सुरु भएको व्यवसाय विस्तारको यात्रा

पौडेलले बिरयानी अड्डा सुरु गर्दा चार जना साथी मिलेर करिब ६० लाख रुपैयाँ लगानी गरेको बताएका छन्। त्यसपछि लभी गार्डेनलगायतका व्यवसाय विस्तार गर्दै उनी मोमोल्याण्ड र जिग्री सेकुवाजस्ता ब्रान्डमा जोडिए।

उनका अनुसार व्यवसाय विस्तारको सुरुवाती चरणमा पूँजी जुटाउनु चुनौतीपूर्ण थियो। परिवार, साथीभाइ र अन्य स्रोतबाट सहयोग जुटाएर उनले व्यवसाय अघि बढाए। लभी गार्डेनको विकासक्रममा परिवारको आर्थिक सहयोग पनि महत्त्वपूर्ण रह्यो।

उनको अनुभवमा व्यवसायमा सुरुमा आफूले क्षमता प्रमाणित गर्न सक्नुपर्छ। व्यवसाय सञ्चालन गरेर आम्दानी र सम्भावना देखाउन सके परिवार, बैंक तथा अन्य वित्तीय स्रोतबाट सहयोग जुटाउन सहज हुन्छ।

पौडेलले अहिले दुबईमा पनि ‘हिमालयन रेस्टुरेन्ट’ सञ्चालन गरिरहेका छन्। नेपालमा विभिन्न ब्रान्ड विस्तारसँगै उनी व्यवसायलाई व्यक्तिगत मेहनतमा मात्रै निर्भर नराखी व्यवस्थित संस्थागत संरचनामा लैजान खोजिरहेका छन्।

व्यवसाय सुरु गर्नुअघि आफैंले काम सिक्नुपर्छ

पौडेलको मुख्य मान्यता हो—कुनै व्यवसाय खोल्न चाहने व्यक्तिले पहिले त्यस क्षेत्रको काम सिक्नुपर्छ।

उनले वर्कशप खोल्ने उदाहरण दिँदै पहिले आफैं मिस्त्री बन्नुपर्ने बताउँछन्। त्यसपछि मात्रै आफूले नियुक्त गरेको कर्मचारीको काम बुझ्न, उसलाई तालिम दिन र समस्या आए समाधान गर्न सकिन्छ।

रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा पनि यही सिद्धान्त लागू हुने उनको भनाइ छ। कुनै परिकार बनाउन बाहिरबाट दक्ष सेफ नियुक्त गर्दैमा व्यवसाय सफल हुँदैन। सञ्चालकले रेसिपी, सामग्रीको गुणस्तर, लागत, स्वाद र परिकारको एकरूपताबारे बुझ्नुपर्छ।

उदाहरणका लागि, कुनै सेफले उत्कृष्ट बिरयानी बनाउन सक्छ। तर, सञ्चालकले त्यसको रेसिपी र उत्पादन प्रक्रिया बुझेर लिखित रेसिपी कार्ड तथा तालिम प्रणाली बनाउन सकेन भने सेफ परिवर्तन हुँदा परिकारको स्वाद र गुणस्तरमा समस्या आउन सक्छ।

पौडेलका अनुसार रेस्टुरेन्ट व्यवसायमा ग्राहकले हरेक पटक समान गुणस्तरको खाना र सेवा पाउनु आवश्यक छ। त्यसका लागि सञ्चालकले आफैंले व्यवसायको आधारभूत प्रक्रिया बुझ्नुपर्छ।

ग्राहकको प्रतिक्रिया र कर्मचारीको विकासलाई प्राथमिकता

पौडेलले आफ्नो व्यवसाय विस्तारको आधारका रूपमा ग्राहकको प्रतिक्रिया, कर्मचारीको तालिम र टिम व्यवस्थापनलाई लिएका छन्।

उनका अनुसार ग्राहकले दिएको प्रत्येक प्रतिक्रियालाई महत्त्वका साथ हेर्नुपर्छ। कुनै ग्राहकले परिकारमा सुधार गर्न सुझाव दिएमा त्यसलाई बेवास्ता गर्नुको सट्टा आवश्यक अध्ययन र सुधार गर्नुपर्छ। उनले आफ्ना रेस्टुरेन्टका गुगल समीक्षासमेत नियमित रूपमा हेर्ने गरेको बताएका छन्।

ग्राहकलाई राम्रो अनुभव दिन कर्मचारीको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुने भएकाले उनी कर्मचारीलाई माया गर्ने र निरन्तर तालिम दिने कुरामा जोड दिन्छन्।

व्यवसायमा कुनै आउटलेट बन्द भए पनि त्यहाँ काम गरिरहेका कर्मचारीलाई सम्भव भएसम्म अर्को अवसर दिनुपर्ने उनको दृष्टिकोण छ। लभी बन्द भएपछि त्यहाँ काम गरेका र आफूहरूसँगै रहन चाहेका कर्मचारीलाई नयाँ व्यवसाय सुरु नहुँदासम्म पनि बोनस उपलब्ध गराइरहेको उनले बताएका छन्।

पौडेलका अनुसार व्यवसायको सफलता सञ्चालकको ज्ञानमा मात्रै निर्भर हुँदैन। कर्मचारीले सिक्ने अवसर पाउनुपर्छ, जिम्मेवारी लिन सक्नुपर्छ र व्यवसायसँगै आफ्नो करियर पनि अघि बढाउन पाउनुपर्छ।

बजारको खाली ठाउँ पहिचान गरेर बन्यो मोमोल्याण्ड

पौडेलको व्यवसाय विस्तारमा बजारको माग र प्रतिस्पर्धीभन्दा फरक पहिचान बनाउने प्रयास महत्त्वपूर्ण देखिन्छ।

उनका अनुसार जिग्री सेकुवाका आउटलेटहरूमा खानाको गुणस्तर एकरूप राख्न केन्द्रीय भान्साको अवधारणा विकास गरिएको थियो। यही आवश्यकताले पछि मोमोल्याण्डको अवधारणा निर्माणमा समेत भूमिका खेल्यो।

धुम्बाराही र सुकेधाराको बजार अध्ययन गर्दा उनले त्यस क्षेत्रमा मोमोका ग्राहक र लोकप्रिय ब्रान्डहरू रहेको देखे। तर, मोमो मात्रै बेच्नेभन्दा फराकिलो खाजा अनुभव दिन सकिने सम्भावना पनि पहिचान गरे।

त्यसपछि मोमोल्याण्डमा मोमोसँगै थुक्पा, चाउमिन, धराने थुक्पा र अन्य खाजाका परिकार समावेश गरियो। यसले ब्रान्डलाई मोमोमा मात्रै सीमित नराखी विभिन्न प्रकारका खाजा खान चाहने ग्राहकलाई लक्षित गर्न सहयोग गरेको उनको भनाइ छ।

पौडेलले व्यवसाय सुरु गर्नुअघि प्रतिस्पर्धीको खाना, मूल्य, स्वाद, मेनु, सेवा, वातावरण, कर्मचारीको पोसाक र स्थानजस्ता पक्षको अध्ययन गर्नुपर्ने बताउँछन्। बजारमा के चलिरहेको छ भन्ने मात्रै होइन, ग्राहकले अझै के खोजिरहेका छन् भन्ने बुझ्नु महत्त्वपूर्ण हुने उनको धारणा छ।

मोमो व्यवसायबाट मासिक चारदेखि पाँच लाख कमाउने सम्भावना

पौडेलका अनुसार नेपालमा सानो पूँजीबाट पनि व्यवसाय सुरु गर्न सकिने सम्भावना छ। उनले उदाहरणका रूपमा राम्रोसँग सञ्चालन गरिएको मोमो पसलबाट मासिक चारदेखि पाँच लाख रुपैयाँसम्म कमाउन सकिने बताएका छन्।

तर, यस्तो आम्दानीलाई निश्चित वा सबै व्यवसायमा लागू हुने परिणामका रूपमा बुझ्न नहुने उनको भनाइको सन्दर्भबाट स्पष्ट हुन्छ। व्यवसायको स्थान, बिक्री, लागत, भाडा, कर्मचारी खर्च र सञ्चालकको मेहनतले नाफामा प्रभाव पार्छ।

उनले धुम्बाराहीस्थित मोमोल्याण्डमा मासिक ३५ देखि ४० लाख रुपैयाँसम्म बिक्री हुने गरेको बताएका छन्। यो बिक्रीको तथ्यांक हो, खुद नाफा होइन। वास्तविक नाफा निकाल्न कच्चा पदार्थ, तलब, भाडा, सञ्चालन खर्च र अन्य लागत घटाउनुपर्छ।

पौडेलको जोड व्यवसायमा लगानी गर्नुअघि सम्भावित आम्दानी मात्रै होइन, त्यसका लागि आवश्यक मेहनत र सञ्चालन खर्चको पनि यथार्थ मूल्यांकन गर्नुपर्छ भन्नेमा छ।

कर्मचारीलाई व्यवसायी बनाउने लक्ष्य

पौडेलको दीर्घकालीन सोच आफ्ना कर्मचारीलाई नेपालमै बसेर आर्थिक रूपमा अघि बढ्ने अवसर दिनु पनि हो।

उनले मोमोल्याण्डलाई फ्रेन्चाइज मोडलमा विस्तार गर्न सकिने सम्भावना हुँदाहुँदै पनि आफ्ना कर्मचारीलाई व्यवसाय सञ्चालनको अवसर दिन सकिने स्थान सुरक्षित राख्न खोजिरहेको बताएका छन्।

उनका अनुसार काठमाडौंमा राम्रोसँग सञ्चालन हुन सक्ने व्यावसायिक स्थान सीमित छन्। त्यसैले कर्मचारीले अनुभव हासिल गरेपछि आफ्नै आउटलेट सञ्चालन गरेर आम्दानी गर्न सक्ने वातावरण बनाउन चाहन्छन्।

उनको सोचमा व्यवसायको सफलता भनेको सञ्चालकले मात्रै कमाउनु होइन। आफूसँग काम गरेका कर्मचारीले पनि सीप, अनुभव र अवसरका आधारमा आर्थिक प्रगति गर्न सक्नु हो।

बिग बनाना : राजमार्गमै फरक हस्पिटालिटी अनुभव दिने योजना

पौडेल अहिले ‘बिग बनाना’ नामक नयाँ परियोजनामा काम गरिरहेका छन्। यसलाई उनले राजमार्गमा यात्रा गर्ने मानिसका लागि खाना, आराम र अन्य सुविधा उपलब्ध गराउने हस्पिटालिटी गन्तव्यका रूपमा विकास गर्न खोजेका छन्।

उनका अनुसार परियोजनामा विद्युतीय सवारीसाधन चार्ज गर्ने सुविधा, कफी, मोमोल्याण्ड, थकाली खाना, रिटेल सामग्री र बियर गार्डेनजस्ता अवधारणा समेटिनेछन्। पछिल्लो भागमा पौडी पोखरीसहित बस्न र आराम गर्न मिल्ने वातावरण बनाउने योजना पनि छ।

उनले सुपर त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाको ड्याम क्षेत्रलाई हेर्न सकिने स्थानमा परियोजना विकास भइरहेको बताएका छन्। पहिलो चरणको निर्माण र डिजाइनसम्बन्धी काम अघि बढिरहेको र त्यसलाई करिब छ महिनाभित्र पूरा गर्ने लक्ष्य रहेको उनको भनाइ छ।

पौडेलका अनुसार राजमार्गमा यात्रा गर्ने ग्राहकले प्रायः सफा, व्यवस्थित र छिटो सेवा पाउन कठिनाइ भोग्न सक्छन्। त्यसैले खाना खान धेरै समय नलाग्ने, पार्किङ र अन्य सुविधासहितको व्यवस्थित गन्तव्य विकास गर्ने सम्भावना उनले देखेका छन्।

युवालाई उनको सुझाव : रुचि भएको क्षेत्रमा सीप विकास गर्नुस्

पौडेल युवालाई व्यवसाय सुरु गर्नुअघि आफ्नो रुचि पहिचान गर्न र त्यस क्षेत्रमा व्यावहारिक ज्ञान हासिल गर्न सुझाव दिन्छन्।

उनका अनुसार व्यवसाय भनेको रेस्टुरेन्ट, चिया पसल वा कफी पसल मात्रै होइन। आफूलाई कुन क्षेत्रमा रुचि छ भन्ने स्पष्ट भएपछि त्यससँग सम्बन्धित बजारको अध्ययन गर्नुपर्छ। ग्राहकको आवश्यकता, प्रतिस्पर्धा, मूल्य, लागत र सेवाको गुणस्तर बुझ्नुपर्छ।

उनले चिया पसलको उदाहरण दिँदै एउटै बजारमा सामान्य चिया पसल, ग्यादरिङ स्पेस र प्रिमियम क्याफे फरक-फरक ग्राहकलाई लक्षित गरेर सञ्चालन हुन सक्ने बताएका छन्। यसले बजारमा एउटै उत्पादन भए पनि फरक अवधारणा र ग्राहक अनुभवमार्फत अवसर खोज्न सकिने देखाउँछ।

उनको सुझावमा व्यवसाय सुरु गर्न ठूलो पूँजीभन्दा पनि सीप, बजारको ज्ञान, सही अवधारणा र निरन्तर मेहनतलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। तर, सफल हुन चाहने व्यक्तिले व्यवसायको दैनिक सञ्चालनमा आवश्यक समय दिन र जिम्मेवारी लिन तयार हुनुपर्छ।

नेपालमा सम्भावना छ, दक्ष जनशक्ति विकास गर्नुपर्छ

नेपालमा दक्ष कर्मचारी नपाइने र व्यवसाय गर्न कठिन रहेको गुनासोबारे पौडेलको धारणा फरक छ। उनका अनुसार कर्मचारीको अभाव देखिएमा उनीहरूलाई तालिम दिएर दक्ष बनाउने वा आवश्यकताअनुसार प्रतिस्पर्धी तलब र सुविधा दिएर जनशक्ति आकर्षित गर्ने उपाय खोज्नुपर्छ।

उनले नेपालमा बजार र अवसर नभएको भन्दा पनि ती अवसरलाई सही तरिकाले उपयोग गर्न सक्ने सीप, अध्ययन र कार्यान्वयनमा ध्यान दिनुपर्ने बताएका छन्।